Geothermische warmtepomp: veelgestelde vragen

Ja, en bijna gratis. Bij passieve koeling wordt het koele water uit de bodemlus rechtstreeks door je vloerverwarming gestuurd; alleen de circulatiepomp verbruikt stroom, de compressor blijft uit. Je koelt daarmee niet zo snel als met een airco, maar je houdt je woning wel enkele graden koeler tegen een fractie van de kost.

Dit is het argument dat een geothermische installatie verkoopt en dat op weinig sites goed uitgelegd staat. Een lucht-water warmtepomp kan ook koelen, maar dan actief, met de compressor aan, en dus met een verbruik dat vergelijkbaar is met een airco.

Passieve koeling heeft nog een tweede effect: je laadt de bodem in de zomer weer op met warmte, wat het rendement van het volgende stookseizoen ten goede komt.

Omdat de bron constant is. Een luchtwarmtepomp moet zijn warmte uit buitenlucht halen die in januari −5 °C kan zijn; op enkele meters diepte blijft de bodem het hele jaar rond dezelfde temperatuur. Hoe kleiner het temperatuurverschil dat de warmtepomp moet overbruggen, hoe hoger zijn rendement.

Het praktische gevolg: een geothermisch systeem presteert het best precies wanneer je het het hardst nodig hebt. Waar het rendement van een luchtwarmtepomp op de koudste dagen zakt, blijft dat van een bodemsysteem nagenoeg gelijk, en dat is wat je op je jaarfactuur ziet.

Daar staat een hogere investering tegenover, want de boring of de captatie moet gemaakt worden. Geothermie is dus een keuze op lange termijn: hogere aanvangskost, lager verbruik, en een installatie die tientallen jaren meegaat.

Bij een verticale boring gaan er sonden diep de grond in. Dat vraagt weinig plaats, maar er moet geboord worden. Bij horizontale captatie ligt er een lussenveld ondiep in de tuin. Dat vraagt geen boring, maar wel veel oppervlakte.

Verticaal is de gebruikelijke keuze bij een bestaande woning met een normale tuin: je verliest maar een paar vierkante meter en de tuin kan achteraf gewoon weer aangelegd worden. De boring is wel de duurste post van het hele project.

Horizontaal is interessant wanneer de tuin toch nog aangelegd moet worden en er ruimte genoeg is. Boven zo’n lussenveld kun je gras en beplanting zetten, maar geen bomen met diepe wortels en geen verharding of aanbouw.

Voor een verticale boring enkele vierkante meters plus de toegang voor de boorwagen; voor horizontale captatie een veelvoud van je te verwarmen woonoppervlakte. Dat verschil is meestal doorslaggevend bij een bestaande woning.

Onderschat de toegankelijkheid niet: een boorwagen moet tot bij de boorplaats geraken. Een tuin die alleen via een smalle gang of over een terras bereikbaar is, maakt het project duurder of onmogelijk. Dat kijken we ter plaatse na vóór er een offerte gemaakt wordt.

Ja, er is altijd een formaliteit. Welke dat is, hangt af van de diepte en van waar je woont. Een boring voor een bodemwarmtewisselaar is in Vlaanderen meldings- of vergunningsplichtig, en in waterwingebieden en beschermingszones gelden strengere regels of geldt er een verbod.

Belangrijk om te weten: de uitkomst hangt af van je adres. Kijk dit dus vroeg na, niet achteraf. Het kan het verschil zijn tussen een boring die kan en een boring die niet kan. Spreek ook op voorhand af wie de aanvraag indient; dat hangt af van wie de boring uitvoert.

De bodemlus zelf is het onderdeel dat je niet meer aanraakt: er zit geen bewegend deel in en de kunststof leidingen gaan decennialang mee. Wat je op termijn vervangt, is de warmtepomp binnen, vergelijkbaar met de levensduur van een lucht-water toestel.

Dat is meteen het sterkste economische argument voor geothermie. De duurste post, de boring, betaal je één keer. Bij de vervanging van de warmtepomp over pakweg twintig jaar hergebruik je de bestaande bron.

Het kan in een bestaande woning, en het levert daar zelfs het meest op, op voorwaarde dat het afgiftesysteem op lage temperatuur kan werken. Geothermie geeft zijn beste rendement bij vloerverwarming of ruim gedimensioneerde radiatoren.

Twee dingen bepalen of het zinvol is: kan de boorwagen bij je tuin, en kan je afgifte op lage temperatuur. Is het antwoord op één van beide nee, dan is een lucht-water warmtepomp doorgaans de verstandiger investering. Die is goedkoper te plaatsen en haalt met een hogetemperatuurtoestel ook een woning met bestaande radiatoren.

Geothermie wint op lange termijn, maar niet in elke woning, en dat is geen algemene regel maar een berekening op jouw dak, jouw tuin en jouw verbruik.