Waterontharders: veelgestelde vragen

In de regio rond Leuven ligt de hardheid doorgaans rond 30 tot 40 Franse graden, en in de leemstreek richting Tienen kan ze nog hoger liggen. Dat is hard tot zeer hard. Je exacte waarde staat op je waterfactuur en op de site van je drinkwatermaatschappij. Vanaf ongeveer 30 °F zie je kalkaanslag op je kranen en je douchewand, en zet kalk zich af in alles wat water verwarmt.

Eén Franse graad komt overeen met tien milligram kalk per liter. Bij 35 °F gaat er dus 350 milligram kalk door elke liter die je huis binnenkomt. Voor een gezin dat honderd kubieke meter per jaar verbruikt, is dat tientallen kilo’s kalk die ergens moeten blijven.

Een ontharder is geen noodzaak in de zin dat je water zonder onbruikbaar is. Het is een keuze die je maakt om je toestellen te beschermen en je onderhoud te beperken. Zie de volgende vraag.

De besparing zit niet in je waterfactuur maar in de levensduur van je toestellen. Kalk zet zich af op elk verwarmingselement dat met water in contact komt: je boiler, je vaatwasser, je wasmachine, je douchekop en de warmtewisselaar van je verwarming. Elke millimeter kalkaanslag op een verwarmingselement kost rendement, want kalk isoleert precies daar waar warmte moet doorgaan.

Daarnaast verbruik je merkbaar minder zeep, wasmiddel en schoonmaakproduct, en gaan kranen, leidingen en dichtingen langer mee. Of dat samen de investering en het zoutverbruik goedmaakt, hangt af van je hardheid, je gezinsgrootte en welke toestellen je hebt.

Het sterkste argument is bij ons meestal een ander: wie net in een warmtepompboiler of een nieuwe verwarming geïnvesteerd heeft, beschermt met een ontharder de duurste component van die installatie. Die twee horen bij elkaar, en dat is precies waarom wij ze allebei plaatsen.

Ja. Een klassieke ontharder wisselt calcium en magnesium uit tegen natrium. Dat verhoogt het natriumgehalte van je water licht, en de hoeveelheid blijft ruim onder wat je met gewone voeding binnenkrijgt. Voor wie een streng natriumarm dieet volgt, is het wel iets om met de huisarts te bespreken.

Twee praktische punten. Onthard water hoort niet volledig kalkvrij te zijn: een goed ingestelde ontharder laat een restwaarde staan, meestal rond 8 tot 15 °F, wat aangenamer is om te drinken en minder agressief voor je leidingen. En zet altijd één koudwaterkraan, doorgaans die in de keuken, vóór de ontharder, zodat je hard water houdt voor drinkwater en voor de tuin.

Dat hangt af van je waterverbruik en je hardheid, niet van de tijd. Een moderne ontharder regenereert op basis van het aantal liters dat er effectief door ging, en niet op een vaste kalender. Dat is het belangrijkste verschil met oudere toestellen, die ook regenereerden wanneer je op vakantie was.

Reken op enkele zakken zout per jaar voor een doorsnee gezin. Belangrijker dan het aantal is dat je het niet vergeet: een ontharder zonder zout ontkalkt niets, en dat merk je pas weken later aan je kranen.

Vlak na de watermeter, vóór de rest van je installatie, en na de aftakking van de kraan die je hard wil houden. Hij heeft een stopcontact nodig en een afvoer voor het spoelwater van de regeneratie. In de praktijk komt hij dus in de garage, de berging of de technische ruimte.

Twee dingen om vooraf te controleren: de ruimte moet vorstvrij zijn, en je moet er met een zak zout van vijfentwintig kilo bij kunnen zonder te moeten kruipen. Dat laatste klinkt triviaal en is de reden waarom sommige ontharders na twee jaar zonder zout staan.

Ze werken anders, en ze doen iets anders. Magnetische en elektronische systemen halen de kalk niet uit je water. Het calcium blijft erin. Ze proberen de kristalvorming te beïnvloeden zodat kalk minder hecht. Voor de effectiviteit daarvan is de wetenschappelijke onderbouwing veel zwakker dan voor ionenwisseling, en de resultaten in de praktijk lopen sterk uiteen.

Wat je er zeker níét mee krijgt: het zachtere water dat je aan je huid voelt, het lagere zeepverbruik en de meetbaar lagere hardheid. Wil je die effecten, dan kom je bij een klassieke ontharder uit. Wil je alleen kalkaanslag op één toestel beperken en geen zout of afvoer voorzien, dan kan zo’n systeem een pragmatische tussenoplossing zijn, met realistische verwachtingen.

Weinig, maar niet nul. Zout bijvullen is het enige wat je zelf regelmatig doet. Daarnaast hoort het toestel periodiek nagekeken te worden: de instellingen tegen je werkelijke hardheid, de werking van de klep, en de reiniging of ontsmetting van het harsvat.

Laat de hardheid na de plaatsing één keer nameten aan een kraan ná de ontharder. Een toestel dat op de verkeerde ingangshardheid staat, regenereert te vaak of te weinig. In het eerste geval verspil je zout, in het tweede krijg je alsnog kalk.